Tuesday, April 14, 2009

Nye a Hkristan Makam

Ngai Jinghpaw Wunpawng Amyu sha tai ai gaw ngai lata la nna tai wa ai n re. Karai Kasang lit shatsam ai majaw she tai wa ai rai sam ai. Dai majaw ngai Jinghpaw Wunpawng Amyu sha langai gaw Karai Kasang ningdat da ya ai Jinghpaw Wunpawng Mungdan hta n kam tim, n pyaw tim nga ra na lit lu sam ai. Nye a Jinghpaw Wunpawng Amyu sha ni matsam mayan rai nna, bumga karing karawng kaw nga nga ai gaw ngai rau n seng ai mi ngu sawn la yang Karai Kasang a lit jaw ai lam hpe ningdang taw ai mi rai na nhten, ngai langai gara mungdan, kaning re ai janmau mi shachyut sha hkawm lu ai mi raitim, Ngai kamsham ai Karai Kasang gaw Nye a Jinghpaw Wunpawng Mungdan hta Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni rau ningngai nga na she lit jaw da nga nngai. Kaning mi chye di na... Jinghpaw Wunpawng Mung hta lai nna lawu Myen Mung mung Jinghpaw Mung n rai sam ai? Karai Kasang gaw shi a gawng malai mungkan ga hpe yu lajang na matu shinggyim masha hpe hpan da ai nga nga ai. Dai rai yang, Jinghpaw Wunpawng amyu masha ngu nna Mungkan ntsa pra nga ra ai gaw Karai Kasang Jinghpaw Wunpawng Mung hpe yu gawn lajang na matu she pra nga ai rai na re. Ngai Hkristan tai ai gaw Karai Kasang a ningdat hpe madat mara hkrang shachyaw na matu she lata la hkrum ai lam rai sam ai. Sumsing Lamu kaw dung nga nna, yakhkak la ai ngarai mungkan hpe hkye la ai lam Karai Kasang n galaw lai wa ai. Shi nan dai ngarai mungkan hta sa nga na she Ngarai mungkan hpe hkye la ai lam daini anhte Hkristan ni sharin achyin la nga ga ai rai nga ai le i?

Saturday, April 11, 2009

Ngai du hkawm da ai Uma Hkahku (Daw I)

Amyu sha yawng a dailup daihpang Uma Hkahku ga, de kalang bai du hkawm kau da ni ai. Myit yu hpa lam hte tsun htailai hpa lamun latsa hte bai nhtang du wa nngai. Laika si laika ngau rau n dang shaleng gwi mat ai majaw sumla hta she mahtai jawm tam yu ga.


Nsam Hkyeng wa nga sai, Mali Hkanu


Tayang Zup Mahkrai


Tayang Zup Mare Ginra


Uma Ga a Asak lam Mali Hkanu


Gumhkawng la ai Sumprabum Mare


Daru hka-yan a Shing-ni


Gwi yang gaw Summwi Panglai sa du jawn yu ga le.


Uma Shagawng a jan shang shing-ni


Tayang Zup Mahkrai


Pyaw dum la nna galaw sha shakut ai gaw n rai na re.


Tayang Zup Mare Ginra


Uma Ga a Asak lam Mali Hkanu

Wednesday, March 18, 2009

Mali Nmai Zup


Majoi lagaw e hkridun,
Labau shang ai majun.
Mali hte Nmai lwi hkrat,
Wunpawng Mungdan a masat.
Tanghpre mare e lwi zup,
Wunpawng salum kinjup.
Mali, Nmai zup ginra,
Htoi tu shingkang kaba.
Mali Hpung mai zup ai shara,
Myu sha gindai rai nga.
Mazup kawn shangai ai,
Mali hkanu kaba dai.
Myen Mungdan a sai lam kaba,
Sakhkrung lam hpe shi jaw ya.
Hpang sang Magam e gawda,
Wunpawng sha ni hpe ap ya.
Rem kyem makawp lit jaw da
Labau lit nan nrai hka?

Sunday, March 15, 2009

Hpawlat Jinghpaw Wunpawng (Proto Kachin) Daw II




Dian Htunghking a lam (BC 221 - 220 AD)
Dai Culture ngu ai Dian amyu masha wuhpung ni a lam law law rawng nga ai. Yunnan Mungdaw Kun Ming mare makau na Hka Nawng makau kaw na sinpraw dingdung hte sinna dingdung maga de Kunming amyu ngu ai gaw Di-qiang amyu kaw na pru wa ai htinggaw ni rai nna daini na Jinghpaw Wunpawng ni re ai lam hpe Be amyu masha labau sara Chyang Gyen Chyang wa ka ai (Jinghpo Amyu ni a lam labau laika buk 2006) hta rawng nga ai. Dian Htunghking ngu ai gaw ya yang grai kaba wa ai htunghking rai nga ai. Miwa Mung gaw Dian masha ni a htunghiking rai nga ai:- 1. Makam Mashan jawjau lam, 2. Galaw lu galaw sha lam, 3. Majan e laknak arung arai hpan 12000 daram htu shaw tawn ma ai. Moi na lup 1000 daram hpe mu sawk tam lu ai kaw na rai malu ai re.Mungkan kaw nna grai myit lawm wa ai. Ndai Dian Empire mung ram ram kaba ai re. Anhte sadu ai Shizai Shan shara Kunming mare kaw rai nga ai.

Ndai Dian hta mung Jinghpaw Wunpawng sha ni lawm nga ai lam hpe Dian masha ni a moi na arung arai ni hpe Kun Ming mare kaba na Yunnan Madun gawk hte Kun Ming gawk lahkawng hta madun tawn ai hpe sumla ni hta mu lu nga ai.
Mying shamying ai "Dian" ngu ai mung Jinghpaw ga hta "Dan" ngu ai hte bung nga ai. Miwa nsen hpe Englik hku ka yang "Chang" amyu hpe "Chiang" nga ai hpe mu ai. Dai majaw "Dan" hpe "Dian" ngu ka ang ai, ngu sawn yu ai. Laika ka ai wa Miwa ga n chye ai. Englik hku shanhte Miwa nsen ni ka tawn ai hpe dinglik yu ai lam re. Jinghpaw ga hta Mungdan ngu ai hta "Dan" lawm nga ai. Dam lada kaba ai shara hpe Asia dan, Europe dan nga nna tsun shaga nga ai hpe maram lu ai.

"During the periods of the Spring and Autumn and the Warring States (770 - 221 BC), a time of social upheaval, the three macrogroups experienced great fusion. Some Qiang in Shaannxi and Sichuan were assimilated into the Qin and Shu peoples; the majority of the Pu west of the Yue in Southeast China, mostly into the Huaxia. During this period of flux, the Qiang, Pu, and Yue living in southwest China gradually separated from their fellows in central China due to natural barriers. They kept more of their cultural and linguistic characteristics,and under the subsequent Han and jin dynasties, all of them were called Xinan Yi ("Tribes in Southwest China") in historical record.
Under the Qin and Han dynasties (BC 221 - 220 AD), may new names appeared among the Xinan Yi. Generally, the areas northwest and north east of Lake Dianchi in Yunnan, and those in the west and southeast of Suchuan, were occupied by Bai, Pu and Bai Yue groups. In the west part of the areas inhabited by the Sui, Sou, and Kunming are places mentioned in Jingpo legends of folklore as the home of their ancestors."
(Ndai laika gaw Kachin Research Journal No, I kaw na mahta da ai re.)